1822efe

TÜRK KADINININ SEÇME VE SEÇİLME HAKKINI ELDE ETMESİ

5 Aralık 1934’teTürkiye Büyük Millet Meclisince, Anayasanın 10. ve 11.maddelerinde yapılan düzenlemeyle 22 yaşını bitiren her Türk kadınına seçme ve 30 yaşını bitiren her kadına milletvekili seçilme hakkı tanınmıştır.

Seçim hakkı, siyasal yaşama katılım hakkıdır.Temsili demokrasilerde, halkın adına karar almak hakkı seçimle iş başına gelen yöneticilerindir ve ülke yöneticilerini kimin ve kimler arasından seçileceği konusu demokrasinin en temel meselelerinden biridir. 83 yıl önce kadınlarımızın kazandığı bu hak demokrasi tarihimizde son derece çağdaş ve ilerici bir yasal düzenleme olarak karşımıza çıkar.

Türkiye Cumhuriyeti‘nin ilk yıllarında,19261934 yılları arasında gerçekleştirilen Atatürk Devrimlerinin bir kısmı, kadınların sosyal ve kültürel alanlarda, eğitimde, hukukta, aile içinde, çalışma hayatında, toplumsal yaşamda ve siyasette erkeklerle eşit haklara sahip olmasını hedeflemiştir.

Kurtuluş savaşındaki yarattıkları kahramanlık ve fedakarlık destanlarından sonra Türk kadınları 1923’ten itibaren seçme, seçilme ve oy hakları peşinde koşarak siyasal hakları için mücadele etmeye başlamışlardır.1923’te Nezihe Muhitin’in önderliğinde kurulan Kadınlar Halk Fırkası’na kadınların seçme ve seçilme hakkı bulunmadığı gerekçesiyle izin verilmeyince parti varlığını sürdürmek için Türk Kadın Birliği olarak örgütlenmiştir.

1930 yılına gelene dek kadınların insan haklarından eşit olarak yararlanarak iktisadi ve siyasal yaşama katılmaları yönünde mücadeleler, araştırmalar  ve düzenlemeler devam etmiş, 1930‘da belediye seçimlerinde seçme, 1933‘te çıkarılan Köy Kanunu’yla muhtar seçme ve köy heyetine seçilme, 5 Aralık 1934‘te Anayasa‘da yapılan bir değişiklikle de kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakları sağlanmıştır.

 

Kadının siyasi yaşama katılımıyla ilgili başka ülkelerdeki tartışma ve uygulamaların araştırılmasında ileriki yıllarda derneğimizin kurucusu olacak Afet İNAN da görev almış, 3 Nisan1930 da Türk Ocağı Merkezinde bu konuda bir konferans vermiştir.”Kadın seçim hakkını almalıdır, çünkü demokrasinin mantığı bunu gerektirir” demiştir.

 

5 Aralık 1934 gününe gelindiğinde dünyada kadınların yasal olarak milletvekili seçme ve seçilme hakkına
sahip olduğu ülke sayısı 28, bu hakkın kullanıldığı ülke sayısı 17 dir. Kadınlar seçme/seçilme hakkına Fransa’da 1944, İtalya’da 1945, Yunanistan’da 1952, Belçika’da 1960 ve İsviçre’de 1971 yılında kavuşmuşlardır.

 

Bu şartlarda 1934 teki milletvekili seçilme kararı yurtta büyük bir sevinç yaratmış, Türk Kadınlar Birliği kazanılan bu hakkı 7 Aralık 1934 günü Beyazıt Meydanı’nda düzenlediği büyük bir mitingle kutlamıştır. Kadınlar oy verme haklarını ilk kez 1935 seçimlerinde kullanmışlar ve 5.dönem seçimlerinde meclisteki 401 sandalyeden 18′ine sahip olarak yüzde 4.5 oranında temsil edilmişlerdir

 

Günümüze gelindiğinde bu oran ancak yüzde 14.5 olarak gerçekleşmiştir ki bu da bize anayasal eşitliğin gereği olan seçilme hakkının sağlanmasında çok yetersiz kalındığını göstermektedir.Tam da bu yüzden kadın erkek eşitsizliği  ve toplumsal cinsiyet ayrımcılığıyla mücadelenin yanında adil seçilme hakkının kullanılması için de tüm güçle savaşılması gerekmektedir.

 

Bu anlayışla İlk Kadın Muhtar Gül Esin Aydın’ı, İlk Kadın Belediye Başkanı Mülfide İlhan’ı, İlk Kadın Milletvekillerinden Benal Arıman’ı ve Kurucumuz Afet İNAN dahil olmak üzere tüm kadın hakkı savunucularımızı saygı ile anıyor, bir kadın derneği olarak tüm sivil toplumu, devlet kurumlarını, üniversiteler ve eğitim kurumlarını, basın yayın organlarını, Sivil Toplum Örgütlerini, kadınların adil ve eşit bir düzlemde seçilme haklarının sağlanması için mücadele etmeye çağırıyoruz. Ve Ulu Önder ATATÜRK’ün şu sözleri ile Türk Kadınının Seçme ve Seçilme Hakkını alışını kutluyoruz.

Bizim sosyal toplumumuzun başarısızlığının sebebi, kadınlarımıza karşı gösterdiğimiz ilgisizlikten ileri gelmektedir. Yaşamak demek faaliyet demektir. Bundan dolayı bir sosyal toplumun, bir organı faaliyette bulunurken, diğer bir organı işlemezse, o sosyal toplum felçlidir.”

 

KASAİD Çorlu Şubesi Adına,

Başkan Türkan DUYDU